Mevzuat Özeti

Hafriyat Toprağı Yönetmeliği —
Şantiye İçin Yükümlülük Özeti

Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları, "Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği" ile düzenlenir; yaptırımlar 2872 sayılı Çevre Kanunu'na dayanır. Bu sayfa madde madde bir hukuk metni değil, sahada kimin neyden sorumlu olduğunu gösteren bir özettir.

Yönetmelik zaman içinde değişikliğe uğramıştır. Bağlayıcı metin için resmî kaynağa bakın: mevzuat.gov.tr

Tekerlek yıkama ünitesinden geçen brandalı damperli kamyon ve tabletle denetim yapan mühendis

Kim, Neyden Sorumlu?

En sık yapılan hata, sorumluluğun tamamen nakliyeciye ait sanılmasıdır. Atığın üreticisi olarak iş sahibi de zincirin içindedir.

İş sahibi / müteahhit (atık üreticisi)

•Kazıdan çıkacak hafriyat toprağı ve atık miktarını önceden beyan etmek
•Atığı ruhsatlı saha ya da lisanslı tesise göndermek, taşıma-kabul belgesini almak
•Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığını kaynağında ayrı toplamak
•Döküm fişlerini saklamak; denetim ve iskân aşamasında ibraz etmek

Taşıyıcı (nakliyeci)

•Araç başına taşıma izin belgesi almak ve araçta bulundurmak
•Yalnızca izin verilen sahaya dökmek, güzergâh dışına çıkmamak
•Yükü örtmek, yol kirliliğine yol açmamak
•Her sefer için döküm fişi düzenletip iş sahibine iletmek

Belediye / idare

•Döküm sahalarını belirlemek, işletmek ve ücret tarifesini ilan etmek
•Taşıma izin ve kabul belgelerini düzenlemek
•Denetim yapmak, kaçak döküme idari yaptırım uygulamak
•Geri kazanım tesislerinin kurulmasını teşvik etmek

Belge Zinciri

Yönetmeliğin şantiyedeki karşılığı üç belgedir: aracı yetkilendiren taşıma izin belgesi, iş sahibinin beyanı olan taşıma ve kabul belgesi ve her seferi kanıtlayan döküm fişi. Zincirin bir halkası eksikse, atık ruhsatlı sahaya gitmiş olsa bile belgeleyemezsiniz. Ayrıca hafriyat toprağı ile moloz kaynağında ayrı toplanmalı; ikisi farklı tesislere gider.

Belgeler nasıl alınır? Moloz nereye dökülür?

Sık Sorulan Sorular

Hafriyat toprağı hangi yönetmeliğe tabi?

Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları, Çevre ve Şehircilik mevzuatı kapsamındaki 'Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği' ile düzenlenir. Yaptırımlar 2872 sayılı Çevre Kanunu'na dayanır. Yönetmelik zaman içinde değişikliğe uğradığı için güncel metin mevzuat.gov.tr üzerinden takip edilmelidir.

Sorumluluk kimde: nakliyecide mi, iş sahibinde mi?

Her ikisinde de. Atığın üreticisi olarak iş sahibi, atığın mevzuata uygun bertarafından sorumludur; taşıyıcı ise izinli araç ve doğru saha kullanmakla yükümlüdür. Kaçak dökümde ceza her iki tarafa da uygulanabilir.

Hafriyat toprağı ile moloz aynı yere mi dökülür?

Hayır. Hafriyat toprağı (toprak, kil, kaya) hafriyat depolama sahalarına; inşaat/yıkıntı atığı (beton, tuğla, sıva) ise inert atık depolama ya da geri kazanım tesislerine gider. Bu yüzden atık kaynağında ayrı toplanmalıdır.

Yönetmeliğe aykırılığın yaptırımı nedir?

İzinsiz taşıma ve ruhsatsız sahaya döküm, Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası gerektirir; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Ayrıca kirletilen alanın temizlenmesi masrafı sorumluya yüklenir.

Bu süreci firma yürütebilir mi?

Evet. Hammaddem işlerinde saha koordinasyonu, araç izin belgeleri ve döküm fişlerinin toplanması bize aittir; iş sahibinin yalnızca beyan ve dosyalama yükümlülüğü kalır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Uygulama belediyeden belediyeye değişebilir; bağlayıcı bilgi için ilgili idareye ve resmî mevzuat metnine başvurun.